Thì Quá Khứ Hoàn Thành Tiếp Diễn: Cấu Trúc, Cách Dùng & Bài Tập

Khái niệm thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn đóng vai trò nòng cốt trong hệ thống ngữ pháp tiếng Anh. Điểm kiến thức này biểu thị quá trình hành động xảy ra liên tục trước một thời điểm quá khứ. Việc phân tích cấu trúc trợ động từ và động từ chính giúp người học hình thành tư duy ngôn ngữ logic. Bạn hãy đọc tiếp bài viết của Sáng Tạo Xanh để tìm hiểu lý thuyết, nhận dạng dấu hiệu và thực hành bài tập.

Cấu trúc thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn

Thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn được tạo thành từ ba thành phần chính: trợ động từ had, dạng been, và động từ chính thêm đuôi -ing. Công thức tổng quát là: S + had + been + V-ing.

Thể khẳng định

Ở thể khẳng định, cấu trúc đầy đủ như sau:

S + had + been + V-ing + (O/complement)

Chủ ngữ có thể là bất kỳ đại từ hoặc danh từ nào, và had không thay đổi theo ngôi. Dưới đây là một số ví dụ minh họa:

• She had been working at the company for five years before she resigned.

• They had been waiting for two hours when the bus finally arrived.

• He had been studying all night, so he looked exhausted at the exam.

Trong văn nói hoặc văn viết thân mật, had thường được rút gọn thành 'd: She'd been working, They'd been waiting.

Thể phủ định

Để tạo câu phủ định, thêm not vào sau had:

S + had + not + been + V-ing

Dạng rút gọn thông dụng là hadn't been:

• She had not been sleeping well before the interview.

• We hadn't been paying attention to the weather forecast.

• The children hadn't been practicing their lessons regularly.

Thể phủ định thường dùng để nhấn mạnh rằng một hoạt động liên tục đã không diễn ra trong khoảng thời gian nhất định.

Thể nghi vấn

Câu hỏi ở thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn đảo had lên trước chủ ngữ:

Had + S + been + V-ing + ?

Ví dụ câu hỏi Yes/No:

• Had she been crying before you arrived?

• Had they been arguing for a long time?

Ví dụ câu hỏi Wh-:

• How long had he been driving before the accident happened?

• What had she been doing when the power went out?

Câu trả lời ngắn theo dạng: Yes, she had / No, she hadn't.

Cách dùng thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn

Thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn có ba chức năng chính, mỗi chức năng mang một sắc thái diễn đạt riêng biệt.

Diễn tả hành động xảy ra liên tục trước một hành động khác trong quá khứ

Đây là cách dùng quan trọng nhất. Thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn dùng để chỉ một hành động diễn ra liên tục và kéo dài cho đến khi một hành động khác xảy ra trong quá khứ. Hành động xảy ra sau thường chia ở thì quá khứ đơn.

Mối quan hệ thời gian có thể hình dung như sau: hành động A (liên tục, kéo dài) → hành động B xảy ra (quá khứ đơn).

Ví dụ:

• I had been jogging for thirty minutes when it started to rain.
  (Tôi đang chạy bộ liên tục 30 phút thì trời đổ mưa.)

• She had been reading the report for an hour before her manager called.
  (Cô ấy đọc báo cáo suốt một tiếng trước khi quản lý gọi.)

• The team had been developing the software for months before the client cancelled the project.

Câu liên kết thường dùng: when, before, by the time, until.

Diễn tả hành động kéo dài liên tục trước một thời điểm xác định trong quá khứ

Thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn cũng dùng để nói rằng một hành động đã diễn ra liên tục cho đến một mốc thời gian cụ thể trong quá khứ. Thời điểm đó thường được xác định rõ bằng các cụm từ như by + mốc thời gian hoặc by the time.

Ví dụ:

• By 10 p.m., she had been cooking for three hours.
  (Đến 10 giờ tối, cô ấy đã nấu ăn liên tục được ba tiếng.)

• By the time the guests arrived, we had been decorating the hall since morning.

• He had been teaching at that school for a decade by the time he retired.

Điểm cần lưu ý: mốc thời gian đóng vai trò "điểm cắt" xác định kết thúc của hành động liên tục đó.

Nhấn mạnh kết quả của một hành động xảy ra liên tục trong quá khứ

Một cách dùng tinh tế của thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn là làm nổi bật nguyên nhân hoặc lý do dẫn đến một trạng thái/kết quả rõ ràng ở thời điểm sau đó. Người nói muốn nhấn mạnh quá trình liên tục, không chỉ kết quả cuối cùng.

Ví dụ:

• His hands were dirty because he had been fixing the car.
  (Tay anh ấy bẩn vì anh ấy đã sửa xe liên tục trước đó.)

• She was out of breath because she had been running.

• The floor was wet because it had been raining all afternoon.

Cấu trúc because + thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn thể hiện rõ mối quan hệ nhân - quả giữa quá trình liên tục và trạng thái kết quả quan sát được.

Dấu hiệu nhận biết thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn

Ngoài cấu trúc ngữ pháp đặc trưng, một số từ và cụm từ chỉ dẫn thường xuất hiện cùng thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn và giúp xác định cách dùng phù hợp.

Nhận biết qua các giới từ chỉ thời gian

Các giới từ và cụm giới từ chỉ thời gian là tín hiệu phổ biến nhất để nhận biết thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn trong câu:

For + khoảng thời gian: Cụm từ này đo độ dài của hành động liên tục.

• She had been waiting for two hours.

• They had been living abroad for several years.

Since + mốc thời gian bắt đầu: Chỉ thời điểm hành động bắt đầu kéo dài.

• He had been working there since 2015.

• I had been feeling unwell since last week.

By + mốc thời gian: Xác định điểm kết thúc hoặc điểm tham chiếu.

• By midnight, she had been studying for six hours straight.

All day / all morning / all night: Những cụm này nhấn mạnh hành động diễn ra liên tục suốt cả một khoảng dài.

• He had been practicing all morning before the performance.

Nhận biết qua các liên từ kết nối câu

Các liên từ phụ và kết từ thường xuất hiện trong mệnh đề thứ hai hoặc thứ nhất, tạo ra mối quan hệ thời gian giữa hai sự kiện:

When: Nối hành động liên tục với thời điểm một sự kiện khác xảy ra.

• I had been sleeping when the alarm went off.

Before: Nhấn mạnh hành động liên tục xảy ra trước một sự kiện.

• She had been rehearsing for weeks before the competition.

Until / till: Diễn tả hành động liên tục kéo dài đến một điểm dừng.

• He had been searching until he finally found the answer.

By the time: Kết hợp hai mệnh đề, trong đó thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn thường đứng ở mệnh đề chính.

• By the time the ambulance arrived, he had been unconscious for several minutes.

Because / as: Giới thiệu lý do hoặc nguyên nhân dưới dạng hành động kéo dài.

• She looked tired because she had been working overtime all week.

Bài tập vận dụng thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn

Dưới đây là các dạng bài tập từ cơ bản đến nâng cao giúp củng cố kiến thức về thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn.

Bài tập 1: Chia động từ

Chia động từ trong ngoặc theo đúng thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn:

1. By the time the show started, we ____________ (wait) in line for over an hour.

2. She ____________ (not / sleep) well for days before she saw the doctor.

3. How long ____________ he ____________ (drive) before he pulled over to rest?

4. The students ____________ (study) grammar all morning when the teacher announced a test.

5. I was exhausted because I ____________ (move) furniture since early morning.

Đáp án:

1. had been waiting

2. had not been sleeping / hadn't been sleeping

3. had … been driving

4. had been studying

5. had been moving

Bài tập 2: Kết hợp hai câu dùng thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn

Viết lại cặp câu sau thành một câu hoàn chỉnh:

1. She cried for a long time. Then her friend arrived.
   → She ____________ for a long time when her friend arrived.

2. They played football. Then it got dark.
   → They ____________ football when it got dark.

3. He read the novel. Then the electricity went out.
   → He ____________ the novel for an hour before the electricity went out.

Đáp án:

1. had been crying

2. had been playing

3. had been reading

Bài tập 3: Phát hiện lỗi sai

Tìm và sửa lỗi sai trong các câu sau:

1. She has been working in the garden all morning before lunch.

2. They had been played tennis for an hour when it started raining.

3. By the time I arrived, he had been already leave.

Đáp án và giải thích:

1. Sai: has been working → Đúng: had been working (dùng quá khứ, không phải hiện tại hoàn thành tiếp diễn)

2. Sai: had been played → Đúng: had been playing (sau been dùng V-ing, không phải quá khứ phân từ)

3. Sai: had been already leave → Đúng: had already left (không dùng tiếp diễn với leave trong ngữ cảnh này; dùng thì quá khứ hoàn thành đơn)

Việc thành thạo thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn hỗ trợ người học hoàn thiện kỹ năng sử dụng tiếng Anh. Nền tảng ngữ pháp này củng cố khả năng truyền đạt thông tin logic về chuỗi sự kiện quá khứ. Hệ thống lý thuyết kết hợp bài tập vận dụng tạo nên phương pháp rèn luyện ngôn ngữ bài bản. Bạn hãy đăng ký khóa học tiếng Anh tại Sáng Tạo Xanh ngay hôm nay để tiếp cận lộ trình đào tạo tiêu chuẩn.