Thì Hiện Tại Hoàn Thành: Công Thức Và Dấu Hiệu Nhận Biết

Trong hệ thống ngữ pháp tiếng Anh, thì hiện tại hoàn thành đóng vai trò liên kết các sự kiện diễn ra giữa quá khứ và hiện tại. Cấu trúc này kết hợp trợ động từ với phân từ hai nhằm thể hiện trạng thái tiếp diễn hoặc kết quả của hành động. Sáng Tạo Xanh mời bạn đọc bài viết dưới đây để tìm hiểu công thức, phân tích ví dụ và thực hành bài tập vận dụng.

Công thức thì hiện tại hoàn thành

Thì hiện tại hoàn thành được xây dựng từ trợ động từ have/has kết hợp với past participle (quá khứ phân từ) của động từ chính. Dưới đây là ba dạng câu cơ bản:

Cách dùng thì hiện tại hoàn thành

Thì hiện tại hoàn thành không chỉ có một công dụng duy nhất. Tùy vào ngữ cảnh, nó diễn đạt bốn ý nghĩa khác nhau.

Diễn tả hành động bắt đầu trong quá khứ và kéo dài đến hiện tại

Đây là trường hợp một sự việc khởi đầu từ một thời điểm trong quá khứ và vẫn đang tiếp diễn cho đến lúc nói. Thì hiện tại hoàn thành trong trường hợp này thường xuất hiện cùng since hoặc for.

• I have lived in Hanoi for five years. (Tôi sống ở Hà Nội được năm năm và vẫn đang sống ở đó.)

• She has worked at this company since 2019. (Cô ấy làm ở công ty này từ năm 2019 đến nay.)

Điểm cần chú ý: động từ trong câu không nhất thiết phải là động từ chỉ hành động liên tục. Trạng thái như know, own, live, have cũng dùng theo cách này.

• We have known each other since childhood.

• He has owned this car for three years.

Diễn tả trải nghiệm hay kinh nghiệm cho đến thời điểm hiện tại

Thì hiện tại hoàn thành dùng để nói về những gì ai đó đã từng trải qua trong cuộc đời, không quan trọng thời điểm cụ thể là khi nào. Từ ever và never thường xuất hiện trong loại câu này.

• Have you ever been to Japan? (Bạn đã từng đến Nhật chưa?)

• I have never eaten durian. (Tôi chưa bao giờ ăn sầu riêng.)

• She has tried skydiving twice.

Khi dùng thì hiện tại hoàn thành theo nghĩa này, người nói muốn nhấn mạnh vào kinh nghiệm tích lũy, không phải thời điểm xảy ra. Nếu hỏi thêm về thời gian cụ thể, cần chuyển sang thì quá khứ đơn.

• "Have you visited Rome?" – "Yes, I went there in 2022."

Diễn tả hành động vừa mới xảy ra và để lại kết quả ở hiện tại

Loại câu này dùng khi một hành động vừa hoàn thành gần đây và kết quả của nó vẫn còn hiện hữu. Các từ just, already, yet thường đi kèm.

• I have just finished the report. (Tôi vừa xong báo cáo - kết quả là báo cáo đã sẵn sàng.)

• She has already left the office. (Cô ấy đã rời văn phòng rồi - kết quả là cô ấy không còn ở đó.)

• Have you sent the email yet? (Bạn đã gửi email chưa?)

Sự khác biệt với quá khứ đơn nằm ở chỗ: thì hiện tại hoàn thành nhấn mạnh vào hệ quả hiện tại, còn quá khứ đơn chỉ kể lại sự kiện đã xảy ra.

• I lost my keys. (Kể sự việc) ↔ I have lost my keys. (Vì vậy, hiện tại tôi không có chìa khóa.)

Diễn tả hành động đã xảy ra nhưng không xác định rõ thời gian

Khi muốn đề cập đến một sự việc đã xảy ra trong quá khứ mà không cần hoặc không nhớ thời điểm cụ thể, thì hiện tại hoàn thành là lựa chọn phù hợp.

• Someone has broken the window. (Không biết ai, không biết khi nào.)

• The president has made an important announcement.

• I have read that book before.

Trường hợp này khác với câu dùng thì quá khứ đơn, vốn yêu cầu hoặc ngụ ý một mốc thời gian xác định (yesterday, last week, in 2020...). Nếu thêm thời gian cụ thể vào, bắt buộc phải đổi sang quá khứ đơn.

• Someone broke the window last night. (Không dùng hiện tại hoàn thành khi có "last night".)

Dấu hiệu nhận biết thì hiện tại hoàn thành

Để làm tốt các bài tập chia động từ hoặc nâng cao kỹ năng viết, việc nắm bắt các tín hiệu ngôn ngữ là vô cùng cần thiết. Những từ hoặc cụm từ chỉ thời gian đặc trưng dưới đây giúp người học dễ dàng nhận diện thì hiện tại hoàn thành khi làm bài.

Các trạng từ thường đi kèm

Một số trạng từ và cụm từ thời gian là tín hiệu mạnh cho thấy câu đang dùng thì hiện tại hoàn thành. Nắm được những từ này giúp nhận diện và áp dụng thì này nhanh hơn nhiều.

Trong bài thi hay bài kiểm tra, xuất hiện bất kỳ từ nào trong danh sách trên đều là gợi ý rõ ràng để dùng thì hiện tại hoàn thành.

Phân biệt cách sử dụng since và for

Đây là điểm nhiều người học hay nhầm lẫn. Cả since lẫn for đều đi với thì hiện tại hoàn thành, nhưng cách dùng hoàn toàn khác nhau.

Since đi với một mốc thời gian cụ thể - tức là thời điểm hành động bắt đầu.

• since 2015 (từ năm 2015)

• since last Monday (từ thứ Hai tuần trước)

• since I was a child (từ khi còn nhỏ)

• since the meeting ended (từ khi cuộc họp kết thúc)

For đi với một khoảng thời gian - tức là thời gian đã trôi qua.

• for two hours (trong hai tiếng)

• for a week (trong một tuần)

• for many years (trong nhiều năm)

• for a long time (trong một thời gian dài)

So sánh trực tiếp:

• I have studied English for three years. (khoảng thời gian: ba năm)

• I have studied English since 2021. (mốc thời gian: năm 2021)

Mẹo nhanh: nếu điền vào chỗ trống là một con số đứng kèm đơn vị thời gian (two days, six months, a year), dùng for. Nếu là một thời điểm (Monday, March, 1999, childhood), dùng since.

Bài tập thì hiện tại hoàn thành vận dụng

Làm bài tập là cách tốt nhất để khắc sâu kiến thức. Dưới đây là ba dạng bài có đáp án để bạn tự luyện.

Dạng 1: Chia động từ trong ngoặc

Điền dạng đúng của động từ để hoàn thành câu:

1. She ______ (not / finish) her project yet.

2. We ______ (live) in this city since 2010.

3. ______ you ever ______ (try) Thai food?

4. He ______ (just / send) the email.

5. I ______ (never / meet) anyone like her.

Đáp án: 1. hasn't finished - 2. have lived - 3. Have / tried - 4. has just sent - 5. have never met

Dạng 2: Chọn since hoặc for

1. I haven't slept ______ two days.

2. She has been a doctor ______ she graduated from university.

3. They have known each other ______ many years.

4. He has worked here ______ January.

5. We haven't spoken ______ a long time.

Đáp án: 1. for - 2. since - 3. for - 4. since - 5. for

Dạng 3: Viết lại câu dùng thì hiện tại hoàn thành

1. The last time I ate pizza was three months ago. → I ______ pizza for three months.

2. She started learning French in 2020 and still learns it now. → She ______ French since 2020.

3. This is my first time visiting Da Nang. → I ______ Da Nang before.

Đáp án: 1. haven't eaten - 2. has been learning / has learned - 3. have never visited

Việc ứng dụng thành thạo thì hiện tại hoàn thành giúp người học xây dựng nền tảng ngữ pháp tiếng Anh vững chắc. Kiến thức này hỗ trợ học viên rèn luyện kỹ năng viết và truyền đạt thông tin thời gian chính xác. Bạn hãy đăng ký khóa học tiếng Anh tại Sáng Tạo Xanh ngay hôm nay để hoàn thiện năng lực giao tiếp của bạn.